Sevket Süreyya Aydemir’in kitabindan Enver Pasa hakkinda çok sey ögrendik. Daha dogrusu Enver Pasa dönemi hakkinda çok kayit, belge ve yorum gördük.
20.01.2019 17.42
381 okunma
“Enver Paşa” (2)
Av. Sabri Turhan
Sevket Süreyya Aydemir’in kitabindan Enver Pasa hakkinda çok sey ögrendik. Daha dogrusu Enver Pasa dönemi hakkinda çok kayit, belge ve yorum gördük.
 
Geçen yazimda; yazarin  bu kadar belgeye ve kitap arastirmasina ragmen bazi konulari tam olarak izah edemedigini, bazi konulari  da tarafgir bir üslupla yazdigini belirtmistim. Bu hafta gene müphem kalmis konulari  veya tam anlatilmayan konulari gündeme getirecegim.
 
Öncelikle belirtmek gerekir ki, Enver Pasa’nin vatanseverliginden süphe etmeye gerek yoktur. O her Türk subayi gibi veya her vatan evladi gibi devletin verdigi görevleri bihakkin yerine getirmeye çalisti. Bu ülkenin yükselmesini istedi. Gayretlerinin ve hayallerine ulasmak için giristigi maceranin temelinde bu vardir. Ancak yanlis zamanda yanlis karar, kaprisleri, tek basina  büyük engelleri asacagi  inanci, yani “cahil cesareti” basina(bu aradan ülkenin de basina ) büyük isler açmistir. Mesela, Sarikamis’ta
90.000 Mehmetçigin soguktan kirilmasinda tahmin  edilemeyen doga sartlarinin ve hesapsiz planlamanin rolü vardir.
 
Enver Pasa, talebeliginde zeki ve çaliskan bir çocuktu. Ilk zaman fark edilmese bile ,askeri Kurmay okulunda fark edilen bir zekaya sahip oldugu anlasildi. Bunun yaninda Enver, atak ve cesurdu. Demek ki, naturasinda varmis ki, ileride gene bazi hasletleri de  eline imkan geçince kendini gösterdi. Bunu alt tarafta ayrica  izah edecegim. 
 
Enver Pasa, Kurmay Okulunu l. olarak bitirdi. l. olmak O’na büyük avantaj sagladi. O zamanda okulu 1. olarak bitirmek, tegmenlik ve üst tegmenlik rütbelerini  atlayarak direkt yüzbasi olarak kitaya katilma hakki veriyordu. Enver, bu sebeple 22 yasinda bir yüzbasi olarak kitaya katildi. Enver’in ilk sansliligi böyle basladi. Oysa okulun alt siniflarinda iken  dersleri  l. olacak kadar parlak degildi. Ama zayif da degildi. Ilk dönem karnesinde  “karib-i ala” notu vardi. Yani iyiye yakin..
 
Enver çaliskanligi  sebebiyle verilen her göreve kostu. Yasitlarindan daima bir rütbe üstte idi. Sonra bütün rütbeleri atlayarak en basa geçti.
 
Devlete isyan eden adam ödüllendirildi
Enver Pasa geçen yazimda  da  anlattigim gibi, Balkanlarda önce Sirp ve Bulgar çetelerine  karsi mücadele için Makedonya daglarina çikti. Sonra  memlekete “hürriyet” veya mesrutiyet getirmek  için  eskiya kovaladigi daglara kendisi bu sefer, padisaha  karsi gelmek  için çikti. Ülkede bir çok general,  pasa veya baska sorumlu varken, mesrutiyeti  yüzbasi Enver ilan etti.
 
Enver’de ilk tavir degisikligini, “mesrutiyeti ilan ediyorum” demesinden sonra “Hürriyet  kahramani” olarak  Selanik  garina gelmesinden  sonra görüyoruz. Burada kendisini büyük bir kalabalik karsilar. Karsilayanlar arasinda mesrutiyet taraftari muhalif Osmanli subaylari ve  gelecegin Cemal Pasa’si da vardir. Halkin arasindan trenden inen Yüzbasi Enver’in omuzuna dokunur Yüzbasi Cemal; “Hos geldin.
 
Sen artik Napolyon’sun”der.Yüzbasi Enver’in içindeki duygulari   izah eden  su cümle dudaklarindan dökülür : “Ben Napolyon olmak istemem. O, 2.adamdi”der.Enver’in gelecekteki maceralarini bilenler için , bu ifade O’nun ruh halini tam olarak anlatmaktadir. Yani bir numara olmak.. Ülkenin içine düstügü batakliktan kurtulmasi Için baska çare yoktur O’na göre..
 
Yazarin burada anlatmadigi veya bizim belki  fazladan merak etigimiz sorunun cevabi yoktur. Yüzbasi
Enver, devlete meydan okuyup ve tek basina  mesrutiyet  ilan etmesinden sonra, kanuna ve devlete karsi gelmis birisi olarak hakkinda islem yapilmasi gerekmez mi? Hayir !. Bu, olmaz.. Yüzbasi Enver, belki biraz da mükafatlandirilircasina Berlin Büyükelçiligine  atasemiliter olarak  tayin edilir.Enver,
orada Almanlarla ileride çok isine yarayacak büyük dostluklar kurar. Yüzbasi Enver yurt disindadir ama, ülkedeki siyasi ve askeri gelismeleri  adim adim takip eder.
Bir ara kimin  tarafindan ve nasil tayin edildigi belli olmayacak tarzda, Trablusgarp’ta  ve Bingazi’de Italyanlarla  savasmaya gider. Orada Yarbay olur.Libya Çöllerinde yaptiklari  gerçekten kahramanliktir.
 
Oradan tekrar  Berlin’deki  görevine döner. Artik atesemiliterimiz bir Yarbay’dir.Bu arada Dervis Vahdeti olayi sebebiyle Hareket Ordusu Selanik’ten Istanbul’a gelmistir. Gene mensei tam olarak anlasilamayacak bir sekilde (kitapta da yazmadigi  sekilde) Yarbay  Enver de ardindan Istanbul’a gelir. Ilk isi Hareket Ordusu Kurmay Baskani Binbasi Mustafa Kemal’i  görevden alir, o göreve kendisi geçer. Enver ile Mustafa  Kemal arasindaki  ilk sürtüsme ve kirginlik böyle baslar. Ama Sevket Süreyya bunu çok önemsiz bir seymis gibi anlatir. Ve Yarbay Enver’in kimin tarafindan ve hangi amaçla Berlin  görevinden saha komutanligina atandigini anlatmaz. Burada okuyucunun meraki giderilmez. Durup dururken Enver, niçin Hareket Ordusu kurmay baskani olur? Buna  kim emir  vermistir? Belli degil..
 
 Korgeneral, Yarbaya topuk selami veriyor..
                                    
Kitapta çok ilginç bir belge daha vardir .Yazar Sevket Süreyya, bunu da çok önemsiz bir seymis gibi anlatir.Olay sudur:Bir gün  Alman Imparatoru, ülkesindeki yabanci atesemiliterlere  bir davet verir.
 
Davette Yarbay Enver, Alman imparatoru ile ayni  masada  oturur..Bas köseye.Oysa orada Yarbay rütbesinden yüksek  baska subaylar da vardir. Alman imparatoru bunu hemen izah eder.”Rütbeleriniz Enver’den üstün ama,Enver yakinda Osmanli Imparatorlugunda en üst düzeyde  görev alacak.Onun önemi ayridir. Onun için rütbesi küçük oldugu halde Enver’i  kendi yanima aldim” der. Bu ifadeyi yazar Sevket Süreyya, Amiral Afif Büyüktugrul’un anilarindan alinti ile yazar.
 
Sonra Alman imparatoru Yarbay Enver’i üst kattaki bir odaya götürür. Orada  Enver’e ;”Sana   Alman korgeneral  Makenzen’i müsavir olarak atadim” der. Korgeneral Makenzen gelir,  Yarbay Enver’e topuk selami verir ve saygi ile egilir. Kitapta  aynen böyle yaziyor. Bir korgeneral, Yarbay’a topuk selami veriyor.. Sevket  Süreyya’da  bu konuda hiç  bir hayret ifadesi ve cümlesi yok. Dünya askerlik tarihi böyle bir olayi  yazmis midir bilmem ..Sevket Süreyya olayi  anlatmis ama, bunun ileride  bir seyler olacagini Almanlarin  nasil bildigini yazmamis. Ileride bir seyler olacak. Evet olacak.. Hele hele
 
Almanlar,Enver Pasa’yi öyle sevecekler ki, gönderilen paketlerin  ve kutularin üzerine “Istanbul” veya  “Türkiye” yerine “Enverland” yazacaklardir adres yerine..
Bundan sonrasini  kisa kisa anlatacagim…
 
Enver bu arada 34 yasindadir ve Sultan Resat’in yegenlerinden  Naciye Sultan ile evlenir .Saraya damat olur. Ilerine büyük yerlere gelecekse, sirtini saglam yere dayamistir artik. Isbasinda Ittihat Ve Terakkinin adamlari  vardir. Istedikleri adami alirlar, yerine baskasini  koyarlar. Zaten Padisah da acizdir.
 
Ihtirasi O’nu hizla yükseltti
     
Yarbay Enver, artik Istanbul’a gelmistir.Bir evde; “silahsörler” denilen sahislarla (Yakup  Cemil,Afyonlu Ali, Adapazarli Sevket gibi) bir toplanti yapilir .Toplantida  Babi-i Ali’deki  hükümet  binasinin basilmasi ve Sadrazamin görevden alinmasina  karar veriler.23.01.1913 günü yarbay Enver, beyaz bir ata biner. Cagaloglu’ndaki hükümet konagina gelir. Gelen silahsörler ve bir kisim halk ile kabine toplanti halinde iken binayi basarlar .Binayi korumakla görevli askeri birlik silah çatmis ve  rahat vaziyettedir. Baskina askerler hiç bir müdahalede  bulunmazlar. Enver  ve arkadaslari kabineyi rehin alirlar .Müdahale eden bir-iki kisi, yaralanir veya öldürülür.
 
Enver, Sadrazam Kamil Pasa’dan  istifa  ettigine  dair bir imzali  dilekçe alir. Bu yaziyi dogruca Saray’a yani Dolmabahce’ye   padisah  Mehmet Resat’a  götürür. Padisah  yaziya bakar: ”Bu imza O’nun mu, niye böyle oldu ?” Veya “kendisi nerede ?”diye hiç soru sormaz .Evraki imzalar ve Mahmut Sevket Pasa sadrazamligi getirilir. Yukaridaki  gibi kanunlarimiza göre suç olan bu eylemi sebebiyle Enver ve arkadaslari  için hiçbir islem yapilmaz. Tarihimizde buna “Bab-i Ali Baskini” denir.
 
Yarbay Enver, adim adim ilerlemektedir. Ama, kendisinden üstün rütbede subaylar vardir. Isleri düzenlemek  için Enver, her seyin elinde olmasini istemektedir. Yeni hükümet ile birlikte  Yarbay Enver, hemen Albayliga  yükseltilir .Ama isleri hizli yapmak için Enver’e albaylik yetmez. Bir kaç gün sonra (l9 gün sonra ) Albay Enver, Generallige yükseltilir. Aslinda silahli kuvvetlerimizde  o zaman da simdi de Albaylik süresi 6 yildir.
 
Enver general olunca artik, Genel Kurmay Baskani ve Harbiye Nazir olmasi kesindir.Ve olur da.Böylece kabineye  de girmis olur.
 
Üç koca cilt kitapta anlatilarini yorumlamak, özetlemek ve eksik yerleri izah etmek kolay degildir.Biraz da gelecek haftaya birakalim  diyorum. Selamlar.

 

Yorum Ekle
Adınız :
Başlık : Yorumunuz :
Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
YAZARLAR
...

sanalbasin.com üyesidir

© 2019    www.anahaberyorum.com          Programlama: Murat Kaya