Müslümanların İspanya’ya geçmesinden sonra, 756 yılında Endülüs devleti kuruldu. Müslümanların İber Yarımadasında 800 yıl hüküm sürdüğü anlatılırken, umumiyetle aradaki kesintilerden çok bahsedilmez.
13.05.2020 14.53
1.154 okunma
Morisko’lar Kimdir ?
Av. Sabri Turhan

Müslümanların İspanya’ya geçmesinden sonra, 756 yılında Endülüs devleti kuruldu. Müslümanların İber Yarımadasında 800 yıl hüküm sürdüğü anlatılırken, umumiyetle aradaki kesintilerden çok bahsedilmez.

İlk kurulan Endülüs devleti 756 ile 1031 yılları arasında yaşar. Ondan sonra bölgede bir ara dönem olur. 1031-1090 yılları arasındaki döneme Tevafükül Mülk denir. Burada ve bölgede küçük devletçiklerin hükümranlığı söz konusudur.

Ondan sonra bölgede 1090- 1147 arasında Murabbıtların hakimiyeti, 1147-1299 arasında da Muvahhidlerin dönemi olur.

Karışıklıklar yıllarca sürer. Nihayet 1232’de Beni Ahmer  kendi adıyla anılan Beni Ahmer devletini kurar. Bu, İspanya’nın en parlak dönemidir. Hala ayaktaki El Hamra Sarayı bu dönemde yapılır. Buna Gırnata devleti de dendi. Bu devlet kesin olarak 1492’de yıkıldı.

Bütün dönemlerdeki hizmetleri bir sayarsak, Müslümanları İspanya’ya getirdiği hayat imrenilecek bir parlaklıkta idi. İlimde, sosyal hayatta, teknolojide gösterilen başarıları çağın fevkinin çok üzerindeydi. Ancak; yazımızın konusu bu değildir.

İspanya’da İslam hakimiyeti 1492’de bitince o medeniyeti kuranların son temsilcileri ne oldu? O insanlar nereye gitti? Merak edilen budur.

Gırnata düştükten sonra bütün Avrupa 800 yıldır içlerinde birikmiş öcü almaya çalıştı.

3 yıl içinde ülkedeki bütün Müslümanların ( bu arada Yahudilerin) ülkeyi terk etmesini veya vaftiz edilip Hristiyan olmalarını şart koştular.

Direnenler; oğullarının, babalarının, analarının ve çocuklarının gözleri önünde öldürüldü. Ramazan günü gündüz, İspanyol askerleri kalan Müslümanlara zorla domuz eti yedirdi. İnsanlar kılıçtan geçirildi. Müslümanların nüfusu artmasın diye gebe kadınların karınları deşildi. Vahşet en üst seviyeye çıktı.

Müslümanların büyük bir kısmı son Gırnata Sultanı da dahil olmak üzere özellikle Kuzey Afrika ülkelerine göç ettiler. Göç yıllarca sürdü. Göç bazen sürgün oldu. İleriki yıllarda o zaman Osmanlı Toprağı sayılan yerlere de göçler oldu.

Bütün bunlara rağmen topraklarından ayrılmak istemeyen, işkenceye katlanan Müslümanlar da vardı. Bunlar, kimliğini saklayan, Hrıstiyan olmuş gibi görünen ne Hristiyana ne de Müslümana benzemeyen insanlardı. İspanyollar uzun sürede belki de şüphe içinde bunları keşfetti. İşte bunlara Morisko dendi. Yani gizli Müslüman…

Moriskoların direnci 1492’de son Endülüs Devleti yıkıldıktan sonra 80-90 yıl kadar devam etti. Mesela Moriskolar sürekli isyan halindeydi. 1568’de Aben Humeya önderliğinde bir huruç harekatı oldu. Barbaros’un Akdeniz’deki hakimiyeti Moriskoları hem umutlandırdı, hem güçlendirdi. Barbaros, bazı grupların göçüne gemileriyle yardım etti. Aslında Moriskolar Osmanlı’dan ve Memlüklülerden umutsuzca bir yardımı her zaman bekledi. Ama olmadı.

Tarihçiler, Osmanlı’nın Endülüs’e yardım edemeyişini bir talihsizlik olarak anlatır. Yapmak isteyip de yapamamak şeklinde..

II. Bayezid, Kemal Reis’i Akdeniz’e bir donanma ile gönderir. Onun döneminde Gırnata düşmemiştir ama Endülüs zordadır. Fatih, Otranto’ya sefer yapmak için ters yönden yola çıkar. Yolda vefat eder. Sarı Selim, o sıralar Kıbrıs’ın fethiyle meşgul olduğundan konu ile ilgilenemez. Sultan Cem, bir ara papalığın elinde tutsak olduğundan Endülüs’e yardım siyaseti değiştirecek diye korkulur. Neticede Moriskoların avazı yerini bulamaz.

İber yarımadasındaki sürekli isyanları İspanyollar, katliamlarla ve sürgünlerle önledi. Moriskoların yoğun olduğu yerlerdeki insanlar toplu olarak başka bölgelere mesela Kastilya’ya sürüldüler. İnsanlar, diri diri yakıldılar. “Yatak odasında niçin Haç yok.” diye insanlara işkence edildi. Sonunda makul Hrıstiyanların bile üstünlüğünü kabul ettiği bir medeniyet yok edildi.

Yazımın burasında aynı konuyu başka bir açıdan anlatan, Moriskolara Müdeccen sıfatı koyan bir macerayı da yazmak isterim.

Morisko gizli Müslüman demekti, İspanyollara göre. İskender Pala, Efsane’de Morsikolara müdeccen diyor. Kitapta o dönem, Barbaros Hayreddin Paşa bir müdeccenin ağzından anlatılıyor. Barbaros’un haritacısı ve tercümanı olmuş bir morisko yani müdeccen, O’nu, İspanya’yı, bu arada başından geçenleri anlatıyor. Kitap aslında Barbaros’u anlatıyor. Ancak konuşan bir morisko yani müdeccen. Veya bir müdeccenin gözünde Barbaros.( haftaya devam edeceğim.)

*************************************************
 

Not: Tarık Bin Ziyad, 711 yılında 7000 kişilik bir kuvvet ile Cebelitarık Boğazını geçerek İspanya’ya çıktı. Arkasından komutanı olan Musa bin Nusayr yeni kuvvetlerle yarımadaya geldi. İkisi birden oraları baştan başa fethettiler. İlk dönem savaşlar ve fetihler dönemi idi. 711’de yarımadaya çıkma, 756’da da devletin kurulmuş olduğu düşünülürse Endülüs devleti, fetihlerden 45 yıl sonra kurulmuştur. İlk dönem orası Emeviler’in bir eyaleti idi. Sonra 756’da I. Abdurrahman Endülüs’ü ayrı bir devlet haline getirdi.

Yorum Ekle
Adınız :
Başlık : Yorumunuz :
Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
YAZARLAR
...

sanalbasin.com üyesidir

© 2019    www.anahaberyorum.com          Programlama: Murat Kaya