Kalkınma planlarının farklı saç ayakları olduğu, büyümeden ayrı olarak, topyekün bir gelişmeyi esas aldığı muhakkak. Bu noktada tarım, enerji, sanayi, kültür, turizm ve eğitim gibi pek çok başlığın bir arada götürülmesi, 'topyekün kalkınma' olarak ifade edilen aksiyonlar bütününün birlikte değerlendirilmesi büyük önem arz ediyor. Elbette ki biri diğerine öncü ve öncelikli olabilecek, 'lokomotif' sektör/ler, bölge bölge tercih edilebilecektir. Ne var ki hangi lokomotif sektör ve hangi bölge olursa olsun, kalkınmanın olmazsa olmazı, BEŞERİ SERMAYEDİR. Beşeri sermayesi kuvvetli olmayan hiçbir kalkınma hikayesi başarıya ulaşamaz.

Günümüzde yaşanan pek çok sorunun temelindeki tek bir husus var: Beşeri sermayenin niteliği.

Ticarette, üretimde, sanayide, sağlıkta hülasa hemen her alanda karşılaştığımız, ahlaki değerlerden yoksunluk, kalkınmamızın önündeki en büyük engeldir.

İyi mühendis, iyi doktor, iyi avukat yahut esnaf olmak, içerisinde temel etik değerleri barındırmıyorsa eksik demektir.

Ürettiğinden çalan, yalan söyleyen, 'kısa günün kârı' işlerle 'ucuz' menfaat temin eden her tutum, toplumsal bir çözülmeyi de beraberinde getirir.

Kaynağını ister dini ister örfi isterse sair etik değerlerden alsın, bir toplumun temel insani/ahlaki değerleri yoksa o toplumun kalkınmasında da nitelikli bir gelişmeden söz edilemez.

Alman disiplini, japon ahlakı vb gibi çeşitli kriterlerle dilimize pelesenk olmuş sosyal kurallar bütününün bizdeki eksikliği üzerinde mutlak manada düşünmeliyiz. 

Türkiye'nin kalkınma serüveni içerisinde manevi ve ahlaki kalkınma söylemi ilk kez 1973 yılındaki Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planında yer almıştır. Dönemin kalkınma planının içerisinde yer alan bu unsur, yani beşeri sermayenin bir kısım ahlaki değerlerle güçlendirilmesi meselesi, ne yazık ki sonraki dönemlerde üzerinde durulmadığı için, kağıt üstünde kalmış bir tedbir olarak durmaktadır. 

Toplu taşıma araçlarında büyüklere yer vermek ya da yere tükürmemekten başlayarak; öğretmene, ilme saygı, yalan söylememek, terazi de doğru tartmak, üründen, üretimden çalmamak, kaliteli malzeme kullanmak, fahiş kâr elde etmemeye özen göstermek yetim hakkı ya da siftah yapamayan komşu esnafı düşünmek gibi onlarcası sıralanabilecek temel değerler oturmadığı müddetçe toplumsal bir başarı hikayesinden de söz edilemez.

Türkiye'nin maarif modeli olarak adlandırılan ve bir takım değerlerin daha çocukken öğretilmesi gerektiği gerçeğini ön plana çıkarma niyetinde olan eğitim modelinin içeriğinin neden kıymetli olduğunu vurgulamak, bu açıdan önemlidir.

Ramazan ayı vesilesi ile son günlerde okullarımızda gördüğümüz Ramazan etkinliklerine bağlı uygulamaların yöntemi, şekli şemali elbette tartışılabilir. Ancak, eğer ki bu sembolik göstergelerin dışında, ihtiyaç duyulan manevi değerleri de barındıran noktalara desteklenirse, (Ki olacağına inanıyorum) geleceğimiz, kalkınmamız ve müreffeh bir Türkiye hayalimiz, sağlam temeller üzerine inşa ediliyor demektir.