Dinin online hali
MAKALE
Paylaş
08.11.2026 20:43
328 okunma
Dr. Betül Erken

Neil Postman'a göre ekran, eğlence ve ticari içeriklerle öylesine doludur ki kutsal bir mekâna dönüşemez. İzleyici dinî bir yayını izlerken yemek yiyebilir, sohbet edebilir, bir tuşla başka bir dünyaya geçebilir. Postman bunu televizyon için söylüyordu; bugün akıllı telefonlarımızda sonsuzca kaydırdığımız akışlar bu tespiti çok daha keskin biçimde doğruluyor.

Dinin online hali

Cebimize sığan internet, tabletten telefona her anımızı kuşattığından beri sadece günlük rutinlerimiz değil, dini öğrenme ve yaşama pratiklerimizi de değiştirdi. Peki, akıllı cihazlar ile manevi hayatımız karşı karşıya geldiğinde ne oluyor? Ekranlar dinî hayatı besliyor mu, yoksa sessizce yolunu mu kesiyor? Yetişkinlerden çocuklara nasıl bir onlinedini yaşam kendisini gösteriyor?

Dijital din: Bilgi çok, derinlik nerede?

İletişim tarihi papirüsten akıllı telefona uzanırken inanç, aktarılmak için daima yeni araçlar buldu. Bugün de durum farklı değil: YouTube vaazları, maneviyat içerikli podcast'ler, dijital cemaatler... Yetişkinler için ekran, dinî bilgiye ulaşmanın ve benzer inançtaki insanlarla buluşmanın pratik bir yolu hâline geldi. Özellikle Covid-19 salgını, çevrim içi dinî faaliyetlerin çeşitlendiği ve yol açtığı bir dönem oldu. Ramazan'da mukabeleye ekrandan katılan ve sohbetleri internetten dinleyen altmış yaş üstü teyzelerden, torunlarıyla yüz yüze görüşemediği için Zoom üzerinden Kur'an dersi veren dedelere kadar geniş bir kesim, çevrim içi dinî pratiklerle bu dönemde tanıştı. Salgın hayatımıza onca olumsuzluk getirse de, bu alışkanlık pratikliği sayesinde salgından sonra da devam etti.

Bugün internet, hocaların sayısız video paylaştığı, âlimlerin çevrim içi dinlenebildiği ve dinî bilgiye kolayca ulaşılabilen bir mekâna dönüştü. Dinî bilgi edinmek, manevi yanını canlı tutmak ve dindar bir toplulukla sosyalleşmek isteyen yetişkinler için bu bir nimet sayılabilir. "Ancak" olmadan da olmaz elbet. Ekran söz konusu olduğunda bazı şeylerin ciddiyeti maalesef azalabiliyor. Normal şartlarda bir hocayı dinlemeye gittiğimizde ne pijamayla karşısına geçeriz ne de yatarak, ağzımızda sakızla dinleriz. Hem hocaya hem de anlattığı konuya hürmeten belli bir ciddiyetle karşısında otururuz. Ekran başında ise mesele din de olsa bu ciddiyeti tam olarak veremiyoruz: Aynı havayı teneffüs edememenin eksikliğine, dinî içeriğin diğer içeriklerle aynılaşması da ekleniyor.

Neden aynılaşıyor diye sorulabilir pek tabii. Instagram'da takip ettiğimiz bir hocanın kısa videosunu izledikten hemen sonra uygunsuz ya da komik bir içerikle karşılaşmak artık sıradan bir deneyim. Ekranda bir vaazla bir şaka videosu arasında yalnızca bir parmak hareketi var. Amerikalı medya kuramcısı Neil Postman bu durumu daha televizyon çağında fark etmişti. Televizyon: Öldüren Eğlence adlı kitabında, ekranın birbiriyle ilgisiz içerikleri "Şimdi de..." mantığıyla art arda sunarak her şeyi aynı ağırlığa indirdiğini anlatır. Postman'a göre ekran, eğlence ve ticari içeriklerle öylesine doludur ki kutsal bir mekâna dönüşemez. İzleyici dinî bir yayını izlerken yemek yiyebilir, sohbet edebilir, bir tuşla başka bir dünyaya geçebilir. Postman bunu televizyon için söylüyordu; bugün akıllı telefonlarımızda sonsuzca kaydırdığımız akışlar bu tespiti çok daha keskin biçimde doğruluyor. Dolayısıyla yüz yüze sohbet ile çevrim içi içerik birbirinin yerini tutmaz; çevrim içi kaynaklar ancak dinî hayatı destekleyen bir tamamlayıcı olabilir.

Yorum Ekle
Adınız :
Başlık :
Yorumunuz :

Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Dr. Betül Erken

sanalbasin.com üyesidir

ANA HABER GAZETE
www.anahaberyorum.com
İşin Doğrusu Burada...
İLETİŞİM BİLGİLERİMİZ
BAĞLANTILAR
KISAYOLLAR
anahaberyorum@hotmail.com
0312 230 56 17
0312 230 56 18
Strazburg Caddesi No:44/10 Sıhhiye/Çankaya/ANKARA
Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı
Anadolu Ay Yayınları
Ayizi Dergisi
Aliya İzzetbegoviç'i
Tanıma ve Tanıtma Etkinlikleri
Ana Sayfa
Yazarlarımız
İletişim
Künye
Web TV
Fotoğraf Galerisi
© 2022    www.anahaberyorum.com          Tasarım ve Programlama: Dr.Murat Kaya