Eski İran Dışişleri Bakanı Ali Ekber Velayeti, ABD ile İran arasında Pakistan’da görüşmeler sürerken “Erzurum’dan İslamabad’a İran Diplomasisi” diye bir tweet atarak İran’ın diplomasi geleneğine atıf yaptı. ABD ile yapılacak anlaşma Erzurum Antlaşması’na benzeyecekse sorun çıkmaya devam edecek demektir. 1823 Erzurum Antlaşması, İranlıların antlaşma metninin Farsça nüshasında tahrifat yapmaları yüzünden iki devlet arasındaki anlaşmazlıklar imparatorluğun sonuna kadar sürdü

Osmanlı Devleti ile İran arasında sınırdaki aşiretler ve Irak'taki bazı problemlerden dolayı 19. yüzyılın ilk çeyreğinde anlaşmazlıklar vardı. İran'ın Veliaht Şehzadesi Abbas Mirza'nın Osmanlı topraklarına yaptığı saldırılar, iki devlet arasında savaşı başlattı. 1820-1822 yılları arasındaki savaşta İran bazı yerleri ele geçirse de yapılan mücadelelerde iki taraf da birbirine üstünlük sağlayamadı. İran bazı yerleri işgal etse de barış istedi.

Salgın hastalıklardan dolayı birliklerinin geri çekilmek zorunda kalması, savaşın İran'da yarattığı ekonomik buhran ve İranlı tüccarların baskısı İran'ın savaşı sürdürememesinin sebeplerindendi. Ayrıca İngilizlerin, İran'ı müzakerelere yönlendirme çabası da barış görüşmelerin başlamasında etkili olmuştu. 1820-23 Osmanlı-İran Savaşı ve Erzurum Antlaşması'yla ilgili Eralp Yaşar Azap'ın tafsilatlı çalışmalarına bakılabilir.

19. yüzyılda Erzurum.

ERZURUM'DA BARIŞ GÖRÜŞMESİ

1822 Eylül'ünde Rauf Paşa ile İran Elçisi Muhammed Taki, Erzurum'da meseleleri tartıştılar. Rauf Paşa, İran taleplerine karşılık aşiretlerin Osmanlı tebaası olduğunu vurguladı ve İran'ın işgal ettiği toprakları geri verip sebep olduğu zararların da tazmin etmesinin zorunlu olduğunu söyledi. Görüşmeler kesintiye uğrayınca İngiltere'nin İran'ı Osmanlı ile barış yapmaya teşvik eden baskısı sonucunda, bu sefer Mirza Muhammed Ali Aştiyani, Erzurum'a gönderildi. Müzakere meclisinin ilk oturumu ise 28 Haziran 1823'te yapıldı. Görüşmelerin 1746'da imzalanan Kerden Antlaşması metnine dayandırılması kararı alındı. Ancak Aştiyani kendisinden önceki elçilerin aşiretler meselesindeki ısrarını sürdürünce görüşmelere yine ara verildi.

İran heyetinden Cafer Han, İran'a giderek durumu Abbas Mirza ile istişare ederken, Rauf Paşa askeri hazırlıkları başlattı. Cafer Han'ın dönüşüyle müzakerelere yeniden başlandı. İran'ın işgal ettiği bölgelerden çekilebileceği ve el konulan tüccar mallarından feragat edebileceği gibi önemli tavizler havada uçuşuyordu. Ancak bu yumuşama iklimi, İran'ın Haydaranlı ve Sepki aşiretlerinin kendi tebaası olduğu konusundaki ısrarcı tutumuyla kısa sürede dağıldı.

Osmanlı diplomatları, İran'ın haksız saldırıları sonucu bölge halkının büyük zarar gördüğünü söyleyip zaten kendilerine ait olan topraklardan çekilmenin bir "lütuf" gibi sunulmasına sert tepki gösterdi. Bu restleşme, Osmanlı tarafının ordunun teyakkuzda olduğunu belirtip Revan ve Azerbaycan üzerindeki emellerini ima eden bir savaş tehdidine dönüştü.