AA muhabirinin bakanlık kaynaklarından edindiği bilgiye göre, dünya genelinde, anti personel mayınlarının kullanımının, depolanmasının, üretiminin ve devredilmesinin yasaklanması ve bunların imhası ile ilgili 161 ülkenin imzaladığı Ottava Sözleşmesi'ne taraf olan Türkiye, 2015'te MAFAM'ın kurulmasına ilişkin kanunu kabul ederek bu konudaki kararlılığını ortaya koydu.
Bu kararlılık doğrultusunda Türkiye, Birleşmiş Milletlerin "Mayınsız Dünya" hedefine paralel olarak toprağa gömülü mayınların tamamını temizleme ve patlamamış mühimmattan arındırma faaliyetlerini hızlandırdı.
Türkiye'de anti personel mayınlar, 1956'dan itibaren Suriye sınırında kaçakçılığın önlenmesi amacıyla kullanılmaya başlanmış, 1993-1997 yılları arasında gerçekleşen terör eylemleri sonrasında Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde askeri alanların ve sınır güvenliğinin sağlanması maksadıyla döşenmişti.
Terör tehdidi ve sınır güvenliği nedeniyle döşenmiş mayınların temizlik faaliyetleri sayesinde, tarım ve hayvancılık ile uğraşan bölge halkının can ve mal güvenliği korunarak ekonomik kalkınmanın artırılmasına da katkı verildi.
Ayrıca gerçekleştirilen mayın temizliği faaliyetleriyle tarihi zenginliklerin bulunduğu mayınlı bölgelerdeki alanların da kültürel mirasa dahil olması sağlandı.
228 bin mayın imha edildi
Öte yandan MAFAM, Türkiye'deki mayın riski yüksek olan bölgelerde ve mayınlı arazilere yakın çevrelerde yaşayan vatandaşların yaralanmasına veya hayatını kaybetmesine neden olan anti personel kara mayınlarının risklerine karşı farkındalığı artırmak maksadıyla 2015'ten bu yana çalışmalarını sürdürüyor.
MAFAM Dairesi Başkanlığı koordinatörlüğünde insani maksatlı mayın temizleme çalışmaları kapsamında 2015 yılından günümüze kadar ülke sınırları içerisinde yaklaşık 56 milyon metrekare alanda temizlik yapılarak 228 bin mayın imha edildi.
TSK bünyesinde 32 ÖMAT timi bulunuyor
Ottava Sözleşmesi'nin imzalanmasının ardından insani maksatlı mayın temizleme faaliyetlerini yürütmek üzere Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Özel Mayın Arama Temizleme (ÖMAT) birlikleri kurularak ihtiyaç duyulan alanlarda görevlendirme yapıldı.
Halihazırda Iğdır, Tunceli, Şırnak, Şanlıurfa, Kilis ve Hatay'da Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan ÖMAT ve JÖMAT birlikleri vasıtasıyla insani maksatlı mayın temizliği faaliyetleri yürütülüyor.
Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde 8 ÖMAT Bölük Komutanlığı yer alıyor. Toplamda ise her biri münferit görevler yapabilen 32 ÖMAT timi bulunuyor.
ÖMAT timleri kendilerine verilen görevleri, kadrolarında yer alan tahrip seti, mayın dedektörleri, mayından koruyucu elbise ve bot, ip-kanca setleri, mayın tarlası işaretleme setleri ve koordinat tespit cihazları ile yerine getiriyor.
Söz konusu teçhizata ek olarak, ÖMAT timleri temizlenen mayınlı sahaların kontrol edilebilmesi maksadıyla, yerli ve milli imkanlar ile üretilmiş ileri mayın temizleme teknolojileri ve imkanları arasında yer alan mekanik mayın temizleme teçhizatları ve mayın arama köpeklerinden de istifade ediyor.
Dost ve müttefik ülkelerle askeri işbirliği antlaşmaları kapsamında insani maksatlı mayın temizliği kapsamında ilk kez 11 Aralık 2020'de Azerbaycan'a görevlendirilen ÖMAT bölükleri Ağdam, Cebrail, Hadrut ve Laçin bölgelerinde Azerbaycan birliklerine eğitim desteği verdi ve vermeye devam ediyor.
Ayrıca, Suriye, Libya, Litvanya, Ukrayna, Nijerya ve Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üyesi ülkelerle insani maksatlı mayın temizliği konusunda işbirliği ve kapasite geliştirme faaliyetlerini de sürdürüyor.
20 bin kişiye eğitim verildi
Öte yandan MAFAM tarafından, insani maksatlı mayın faaliyetleri sadece mayın temizliğinden ibaret olmamakla birlikte stoklarda bulunan mayınların imhası, patlayıcı madde risk eğitimi, mağdurlara yardım ve mayın karşıtı faaliyetleri de düzenleniyor.
Bu kapsamda mayınlı alanlara yakın bölgelerde yaşayan vatandaşlara yönelik yaklaşık 20 bin kişiye Patlayıcı Madde Risk Eğitimi (PMRE) verildi. Mayın bilinci ve farkındalık oluşturma faaliyetleriyle birlikte Patlayıcı Madde Risk Eğitimi faaliyetleri de MAFAM tarafından sürdürülüyor.
Karadeniz'e sürüklenen mayınların tespiti ve imhası
Öte yandan, Rusya-Ukrayna Savaşı kapsamında dökülen ve demirleme donanımlarından kurtularak sürüklenen mayınlar Karadeniz'deki deniz trafiği için tehdit oluşturuyor.
Türk Deniz Kuvvetleri bünyesindeki Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı tarafından günlük verilere dayalı yapılan analizlere göre, sürüklenen mayınların takip edeceği rotalar belirleniyor ve 7/24 esasına dayalı olarak mayın gözetlemesi yapılıyor.
Tespit gerçekleştikten sonra mayının imha faaliyetlerine ise deniz karakol uçakları, helikopterler, insansız hava araçları, mayın avlama gemileri ve karakol gemileri ile iştirak ediliyor.
Bu kapsamda deniz yetki alanlarının korunması maksadıyla, Karadeniz Uyumu Harekatı çerçevesinde 2 fırkateyn, 1 denizaltı, 1 karakol gemisi, 1 deniz karakol uçağı, 1 helikopter, 1 İHA, mayın gözetleme faaliyetleri kapsamında ise 2 mayın avlama gemisi, 1 hücumbot, 3 helikopter, 1 SAS timi, 1 İHA görev alıyor.
Bugüne kadarki harekat ve gözetleme faaliyetleri kapsamında deniz unsurlarınca 28 bin 150 saat seyir, deniz karakol uçakları, helikopterler ve İHA'lar tarafından ise 1554 sortiyle 7 bin 711 saat uçuş gerçekleştirildi.
Bu kapsamda toplam 275 şüpheli cisim tespit edildi ve bu cisimlerden 10'u mayın, 8'i kamikaze İHA ve 11'i de kamikaze İDA olarak teşhisi tamamlandı. Teşhisi tamamlanan cisimler ise Sualtı Savunma (SAS) timlerince başarılı bir şekilde imha edildi.
İstanbul Boğazı'nın güvenliği için 7/24 gözetleme
Deniz Kuvvetleri Mayın Filosu Komutanlığı bünyesinde bulunan Aydın ve Engin sınıfı mayın avlama gemileri tarafından, sürüklenen mayın tehdidinin baş göstermesi üzerine 26 Mart 2022'den itibaren bölgede en az iki gemi bulunacak şekilde İstanbul Boğazı yaklaşma sularındaki deniz ulaştırma yollarının emniyetinin sağlanması maksadıyla mayın gözcülüğü yapılıyor.
Mayın gözetleme faaliyetleri, savaş gemileri, deniz karakol uçakları, insansız hava araçları, helikopterler ve "Karadeniz Gözetleme Koordinasyon Merkezi" ile koordineli olarak icra ediliyor.
Karadeniz'de görev yapan mayın avlama gemileri, gelişmiş seyir, komuta kontrol, sonar ve makine sistemleri ile tespiti halinde sürüklenen mayınları süratle ve emniyetle imha kabiliyeti bulunan mayın avlama dalgıçlarına sahip.
Ayrıca, 11 Ocak 2024'te, Karadeniz'deki mayın tehlikesine karşı Türkiye öncülüğünde Romanya ve Bulgaristan ile başlatılan "Üçlü Girişim" kapsamında "Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu Mutabakatı (MCM Black Sea)" imzalandı.
Bu kapsamda Görev Grubu da faaliyetlerini sürdürüyor.