Büyük başın büyük derdi olur. Küresel/süper gücün sorunları küresel ölçektedir. Bütün dünyayı ve bölgeleri, ülkeleri etkileyen sonuçlar yaratır. ABD’nin günümüzde çok ciddi iç ve dış problemleri vardır. Bu problemlerin ekonomik, stratejik, siyasi, sosyal, askeri, jeopolitik, uluslararası önemli yansımaları dünyanın barış, güvenlik, huzur ve istikrarını bozacak boyutlarda hissedilmektedir. Tarihten de biliyoruz ki büyük imparatorlukların, büyük devletlerin sancıları da ağır olur, tükenişleri adım adım, yıkılışları da zaman alır. ABD’nin bugün yaşadığı sendrom bu halin işaretlerini taşıyor.

ABD’nin beş büyük problemi nedir?

1.Borç Problemi:

Bütün açıklama ve veriler gösteriyor ki ABD’nin borcu 38,6 trilyon dolardır.

       ABD içi borçlar: Toplam 30-31 trilyon dolar (FED Merkez Bankası, Bankalar, Emeklilik fonları, yatırım fonları, sigorta şirketleri, vatandaşlar+ kurum içi borçlar) olup oranı %75’tir.

Devletin kendisine borcu (kurum içi) yaklaşık olarak 7,6 trilyon $

ABD iç yatırımcılarına borcu yaklaşık olarak 22-23 trilyon $

ABD dış borçları: Yabancı ülke ve yatırımcılara (en çok bazıları Japonya 1,1 trilyon $, İngiltere 800 milyar $, Çin 750 milyar $) olan borçlar 8-9 trilyon $ olup oranı %25’tir.

Bu borçlar ödenebilir ve sürdürülebilir değildir. ABD’nin etrafa saldırganlığının en önemli nedenlerinden biri bu borçlarıdır.

   2.Çin Problemi:

Pek çok üretim alanında Çin ABD’yi geçiyor!

      Enerji üretimi: Çin 9000Twh

                                ABD 3000Twh

                               Yani Çin ABD’nin üç katı kadar

      Teknoloji: Çin 5G lideri

                        Yapay zekada ABD’ye yaklaşıyor.

                         Elektrikli arabada BYD, TESLA’yı geçti.

                         Robot üretiminde Çin ABD’den öndedir.

      Genel üretim: Dünya üretiminin %28’i Çin, %16’sı ABD elindedir. (1945’te dünyadaki tüm GSH’nın %50’si ABD’nin, %2’si Çin’in elindeydi.)

      Sonuç: 10 yıl içinde Çin dünyada birinci olacak. Veriler ve projeksiyonlar bunu gösteriyor.

(Kaynak: Açık kaynaklar)

   3. İsrail Problemi:

 İsrail’in ABD üzerinde her alandaki hegemonyası ABD için çok büyük bir yüktür. İsrail; ABD’de kendi ülkesinden çok daha güçlüdür. Bu hal; kongre, para çevreleri, oluşturulan küresel kurum ve kuruluşlar üzerinden açıkça görülüyor. Halkın tepkisi giderek yükseliyor. ABD de Trump da İsrail yükünden kurtulmak için çareler arıyor. Fakat ABD ve Trump Siyonist lobi ve Epstein dosyaları yüzünden rehin alınmış durumdadır. Şantaj tehditleri sistemi kilitliyor, politikalar; iç ve dış stratejileri ciddi olarak etkiliyor. ABD’nin İsrail yükünden kurtulması çok zor gözüküyor. Mesela Ortadoğu’da yeni bir düzen istiyor ama İsrail engel oluyor. Görünürdekilere rağmen esasta içten içe ciddi bir ABD-İsrail savaşı yaşanıyor. ABD’deki İsrail aleyhtarlığı siyasette, toplumda, elit kesimlerde önemli bir boyut kazanmış durumdadır. Protestolar ve İsrail karşıtı söylemler yaygınlaşmaktadır. Bu savaş bir başka bakışla ABD’nin iç nüfuz mücadelesi/ savaşı olarak da değerlendirilebilir. Gazze/Filistin sorunu, İran’a savaş gündemi, Kanada ve Grönland problemi, Ukrayna-Rusya savaşı, NATO ve Avrupa ile ilişkiler ve Batı yarımküredeki sorunların hepsi bu çatışmanın yansımalarını gösteriyor.

    4. Dünya Jandarmalığını Yapmak / Tek Kutuplu Dünyaya Liderlik!

Bu çok ağır maliyetli bir yüktü. Bundan kurtulmak için NATO’yu devirmese de işlemez hale getirdi. Bu yolda Avrupa’yı gözden çıkardı. Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi Belgesinde görüldüğü üzere Batı Yarımküreyi yani Amerika (Kuzey-Orta-Güney) kıtasını önceleyecek. “Önce ABD” diyerek “Esas Belirleyici Güç Vizyonu”nu tahkim etmek çabasına girdi. Tek kutuplu Dünya/Dünya Jandarmalığı yükünden, külfetinden ABD hedef küçültme çabasındadır. Yani taşınması her yönden maliyetli zor yükleri, borçları, Çin rekabeti ve diğer problemleri ABD’yi stratejik güvenliği ve hedefleri bakımından çok zorluyor.

    5. Başkan Trump Problemi:

 Birinci dönemi, arada yaşananlar ve ikinci dönemiyle Trump; sıra dışı özellikleriyle, ABD ve Dünya için bu sıkıntılı süreçte öngörülemez, belirsiz çıkış ve politikalarıyla adeta istikrarsızlıkları, barış ve Dünya düzenini sarsan söylem ve eylemleriyle başlı başına bir problem olmaktadır. Hem ABD hem de dünya için… Epstein rehini, pedofili, megaloman, Beyaz Saray’ın anahtarlarını Netenyahu’ya teslim edecek kadar İsrail tutsağı /esiri, kuralsız ve çok güvensiz bir profil çiziyor. Görevden alınacağı ile ilgili gündem ABD’de çok sıcak tartışılıyor.

Sonuç:

ABD, bir zamanların güneş batmayan imparatorluğu/ İngiliz milletler topluluğunun gittiği yolu izliyor. Devasa problemlerine rağmen kurduğu ve kuracağı yeni ittifaklarla “Belirleyici Güç” vasfını başarmayı hedefliyor. Ekonomik problemlerinin, üretim zorluklarının, İsrail hegemonyasının engellerinin, kapasite ve kaynaklarının çok kutuplu dünya düzeninde tek hâkim güç olamayacağını anlayan ABD, önceliklendirme yaparak “Esas Belirleyici Güç” (The Main Determining Force) olabilmek amacıyla çıkış arıyor!

Sonuçta eski Dünya düzeni sarsılıyor. Yerine nasıl bir düzen kurulacağı belirsizliğini koruyor. Bu geçiş sürecini “canavarların dönemi” olarak niteleyenler var. Yeni Dünya sisteminin fırsatları da riskleri de var elbette.

Türkiye yeni dünyanın kazanan, ayakta kalan ülkesi olabilir. Ancak biz de sorunlarımızı çözerek küresel değişim sürecine; ülkemizi hazırlayacak stratejik tedbirleri alarak, uluslararası dengeleri sağlayarak ilerleyebiliriz.

                                                                                          01.03.2026/ Aydın BOLAT