Türkçe’ye dünyevileşme şeklinde çevrilen sekülerleşme, gerçekte insanın bütün ereğinin ve referansının “dünya” haline geldiği bir durumu tanımlamaktadır. Sekülerleşme bireyselleşme ve modern ulus-devlet ile birlikte modernizmin temel ayaklarından birisidir.
Modernitenin erken zamanlarından itibaren sekülerleşmeye dair teori; din ile modern dünya arasındaki karşıtlıktan yola çıkarak süreç içerisinde insanın bilgisi ve keşfettiği alanlar arttıkça dinin de gerileyeceği ve insanın dine müracaatının azalacağı şeklinde idi. Neredeyse bütün sosyologların (kimisi özellikle temenni ederek) ortak görüşü bu noktaydı. Fakat bugüne kadar gelen süreçte bu anlayışta değişimler oldu. Kabaca sekülerleşme bağlamında üç yaklaşım kendisini göstermekle birlikte ağırlıklı olarak hem sekülerleşme hem de dinselleşmenin birlikte gözlemlendiği “eklektik teori” bu eğilimlerden daha çok tutulan teori.
Başından beri sekülerleşmenin tanımı ile teorilerinin değerlendirilmesinde bir yanılgı olduğunu düşünmekteyim. Esasen sekülerleşme Batı dünyasının Hıristiyanlığın doğuşundan itibaren kendisine özel bazı koşulları dikkate alınmadan üzerinde analiz yapılan bir mesele hüviyetindedir. Tam da bu sebeple sorunu baştan itibaren kısaca ele alarak ilerlemek istiyorum.
Hıristiyanlık Roma’da Hz. İsa (AS) üzerinden insanlara deklare edildi. Bu dinin insanlara beyanında Hz. İsa ve Hıristiyanlığa dair iki temel durum dikkate alınmalıdır. Birincisi, Hz. İsa sürekli takibata uğradığından kendisine inananların sayısı az olduğu kadar kutsal kitabın korunması da sağlıklı olmamıştır. Hz. İsa’dan sonra 325 yılında Hıristiyanlık remi olarak kabul edilene kadar da Hıristiyanlar takibata uğramaya devam etmiştir. Bu durum hıristiyanlığın ilk olarak yerleşim yerlerinin dışında ikamet etmesini birlikte getirmiştir. Bunun somut olarak yansıması manastırların şehrin dışında inşa edilmesidir. Nitekim Trabzon’da bulunan Sümela manastırı bir örnek olarak verilebilir. İkincisi, Roma’da yaşanan hayat bilinmektedir. Özellikle haz üzerine dayanan bu hayattan uzaklaşarak “arınmak” isteyen Hıristiyan mü’minleri de şehrin dışındaki hayata katılmışlardır. (Bkz. Abdurrahman Arslan, “Sekülerizm; Akleden Kalbin Parçalanışı”)