Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı tarafından hazırlanan “Türk-İslam Medeniyet Tasavvuru Toplumsal Etki Projesi”, 24 Ekim 2026’da düzenlenen geniş katılımlı bir toplantıyla kamuoyuna tanıtıldı. Doğrudan gençleri merkeze alan proje, çağımızın krizlerine kendi medeniyet değerlerimizden güç alarak çözümler üretmeyi hedefliyor. Hem yüz yüze hem de çevrim içi platformlarda yoğun bir ilginin gözlendiği toplantı, alanında uzman akademisyenleri, fikir insanlarını ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirdi.

Toplantı, projenin fikir mimarlarından olan ve yakın zamanda ebediyete irtihal eden merhum Prof. Dr. Hilmi Demir’in ruhuna ithafen gerçekleştirilen Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı. Açılış konuşmasını gerçekleştiren Yüksek İstişare Kurulu Başkanı Ali Ay, vakfın 2012 yılından bu yana taviz vermeden sürdürdüğü insan yetiştirme gayesine dikkat çekti. Projenin uzun yıllara dayanan entelektüel bir birikimin, alanında yetkin bilim ve düşünce insanlarının gayretlerinin ve güçlü bir istişare mekanizmasının eseri olduğunu belirten Ay, bu vizyonun artık somut bir eylem planına dönüştüğünün altını çizdi.

“Büyük Bir Medeniyet Perspektifini Somut Çıktılara Dönüştürüyoruz”

Programda selamlama konuşmasını gerçekleştiren Yönetim Kurulu Başkanı Abidin Memili, projenin felsefi altyapısına ve toplumsal beklentilere değindi. Gençlerin modern çağda nasıl yetiştiği ve sahip olduğumuz kadim değerlerin gündelik hayatta nasıl karşılık bulduğu sorularından yola çıktıklarını belirten Memili, “Büyük bir medeniyet perspektifini somut çıktılarla nasıl ele alabiliriz sorusu üzerine çalışıyoruz. Toplumun beklentileri, projemizin hem güçlü yanlarını pekiştirmek hem de geliştirilmesi gereken alanları tespit ederek ilerlemek için en önemli rehberimizdir” ifadelerini kullandı.

Çağın Krizlerine Karşı Gençleri Merkeze Alan Özgün Modeller

Projenin teknik ve içerik sunumunu gerçekleştiren Mehmet Öztürk, modern dünyanın karşı karşıya kaldığı aşırı bireyselleşme, tüketim çılgınlığı, dijitalleşmenin getirdiği yıkıcı hız, iklim krizi ve zayıflayan toplumsal bağlar gibi temel kriz alanlarına dikkat çekti. Bu sorunlara karşı “İnsan, Değer ve Hayat” denklemini kuran projenin, 18-29 yaş arası gençler için özel olarak modellendiğini duyurdu. Öztürk; “Ben İdraki, Hikmet Atölyesi, Modern Ahilik, Mahalle ve Şehir, İnsan Merkezli Yapay Zeka Etiği ve Emanet Temelli Çevre” başlıklarını taşıyan altı yenilikçi modelin saha uygulamalarıyla hayata geçirileceğini aktardı. Ayrıca, 24 aylık pilot uygulamanın ardından kalıcı bir Medeniyet Tasavvuru Enstitüsü'nün kurulmasının hedeflendiği vurgulandı.

Medeniyet Tasavvuru Projesi Bir İnsan Yetiştirme Manifestosudur

Toplantının müzakere bölümünde söz alan kıymetli isimler, projenin saha uygulamaları ve kavramsal çerçevesi üzerine ufuk açıcı değerlendirmelerde bulundu. Projenin tutarlılığına dikkat çekerek asıl başarının sahada görüleceğini vurgulayan Prof. Dr. Talip Özdeş, kurulacak sistemin adeta bir “Enderun” modeliyle çalışması gerektiğini belirtti. Özdeş, “Akademisyen seçiminde yalnızca bürokratik bir proje yaklaşımıyla değil, bu davayı içselleştirmeyi başaran isimlerle yola çıkılmalı. Vicdani değerlere sahip hukukçular yetiştirmek en asli görevlerimizden biri olmalıdır” ifadelerini kullandı.

Projenin vakfın kuruluş felsefesiyle tam anlamıyla örtüştüğünü belirterek bu çalışmayı bir “insan yetiştirme manifestosu” olarak nitelendiren Prof. Dr. Özcan Güngör, başarıya ulaşmak için akademi dünyasıyla kurulacak güçlü iş birliklerinin önemine vurgu yaptı.   

Medeniyet inşasında eyleme dökülmüş hedeflerin hayati önem taşıdığını ifade eden Dr. Necmettin Türinay, ana hedefin Asr-ı Saadet’i yaşamak ve yaşatmak olduğunu hatırlattı. Felsefenin soyut, medeniyetin ise somut ve maddi temeller üzerinde yükseldiğine işaret eden Türinay, “Zihnimizde var olan soyut güzellik, ahlak ve iyilik algılarını gerçekleştirmenin tek yolu, onları somut hâle getirip bir medeniyete dönüştürmektir” diyerek projenin somut hedeflerle desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Projenin yalnızca vakıf camiasını değil, tüm insanlığı etkileyecek evrensel bir nitelik taşıdığının altını çizen Prof. Dr. Ertuğrul Yaman; medeniyet olgusunun Araplarda “Medine”, Yunan ve Roma kültüründe “Polis”, Türklerde ise “Uygarlık” kavramlarıyla karşılık bulduğuna dikkat çekerek konunun tarihsel kökenlerine dair geniş bir perspektif sundu.

Dijital Dünyada Hakimiyet Vurgusu

Müzakerelerde tarih şuuru ve dijitalleşme ekseninde değerlendirmelerde bulunan Araştırmacı Yazar Tahsin Güngör, medeniyet kavramının Selçuklu’dan Tanzimat’a uzanan serüveninin projede ele alınmasını son derece kıymetli bulduğunu belirtti. Geleceğin inşasında teknolojinin belirleyici rolüne dikkat çeken Güngör; deizm ve ateizm gibi sosyal medya üzerinden yayılan akımlara karşı durabilmenin en temel şartının, yapay zeka ve dijital platformlarda güçlü bir hakimiyet kurmaktan geçtiğini ifade etti.

Müzakerelerin Değerlendirilmesi ve Somut Adımlar

Katılımcıların projeye büyük bir derinlik katan bu kıymetli değerlendirmelerinin ardından, Dr. Osman Arslan gerçekleştirilen müzakerelere dair kapsamlı bir değerlendirmede bulundu. Bilim kuruluyla kurgulanan felsefi temellerin, masada sunulan metodolojik uyarılar ve vizyoner saha önerileriyle daha da olgunlaştığını belirten Arslan, uygulama adımlarına dair aydınlatıcı bilgiler paylaştı. Sürecin böylesine yetkin bir heyetin vizyonuyla buluşmasının tarihi bir adım olduğunun vurgulandığı oturumun neticesinde; tasarlanan büyük medeniyet mefkûresinin teoride kalmayıp sahada gençlere dokunan somut bir eylem planına dönüşmesi adına sarsılmaz bir fikir birliğine varıldı.

“Ne Doğunun Mistisizmi Ne Batının Maddeciliği...”

Toplantının kapanış konuşmasını gerçekleştiren Mütevelli Heyet Başkanı Hayrullah Başer, vakfın kuruluş yıllarından bugüne sâri olan gençleri eğitim, kültür ve bilimle yoğurma gayretine dikkat çekti. Vakfın geçmiş dönemde yürüttüğü “Aliya: Bir Medeniyetin Yeniden İnşası” projesinin, hazırlanmakta olan mevcut projeye çok güçlü bir temel oluşturduğunu belirten Başer, yeni bir medeniyet mefkûresi inşa etme gayesinin ilk tohumlarının yıllar önce bu vesileyle atıldığını hatırlatarak, mevcut projenin işte bu sağlam zemin ve köklü tecrübe üzerinde yükseldiğini ifade etti. Kurulacak olan yeni medeniyetin fikrî çerçevesine dikkat çeken Başer, öz değerlerimize dönüşün altını çizerek şu mesajı verdi:

“Ne doğunun mistisizmi ne de batının maddeciliği... Bu ikisinin arasında, şefkat temelli bir medeniyet anlayışına sahip olduğumuzun farkına vararak kendi medeniyet tasavvurumuzu inşa etmeliyiz.”

Başer konuşmasını, El-Cezeri’nin “Uygulamaya dönüşmeyen bilgi, doğru ile yanlış arasında bir yerdedir” sözüne atıfta bulunarak, her teorinin insan hayatına faydalı bir ürün üretecek noktaya gelmesi gerektiği ilkesinden hareketle, bu projenin de insanlığa dokunan, somut ve hayırlı sonuçlar doğuracağına olan kesin inancını ifade ederek tamamladı. Toplantı, geleceğe sağlam adımlarla ilerleyecek bir gençlik vizyonu oluşturma ve nitelikli “kurucu şahsiyetler” yetiştirme kararlılığının vurgulanmasıyla sona erdi.

Haber: Leyla Nur Andıç