Siber çağın büyük meydan okuması: Siberalemde rasyonel olmak
MAKALE
Paylaş
31.05.2026 17:38
123 okunma
Prof.Dr. Bilal Sambur

Bilgiye erişimi hızlandırmak, mesafeleri kaldırmak, düşünceyi serbestleştirmek ve dünyayı görünür kılmak için siberalem, insan aklının en büyük vaatlerinden biri olarak doğdu; Fakat zamanla siberalem, aklın yurdu olmaktan çok, aklın sınandığı bir sahneye dönüştü. Çünkü siberalemde sadece bilgi dolaşmıyor; arzu, öfke, korku, taklit, manipülasyon ve yalan da aynı hızla dolaşıyor. Rasyonellik burada artık doğal bir durum değil, korunması gereken bir erdemdir.

Rasyonellik, yalnızca mantıklı görünmek değildir. Rasyonellik, bilgiyi doğrulama, iddiayı sınama, duyguyla kanaati ayırma ve hızın baskısına rağmen düşünmeyi sürdürebilme yetisidir. Siberalemde ise hız, çoğu zaman hakikatin önüne geçmektedir. Bir fikir ne kadar doğru olduğu için değil, ne kadar çabuk yayıldığı için etkili olur. Bir görüntü ne kadar gerçek olduğu için değil, ne kadar sarsıcı olduğu için kabul görür. Böylece akıl, hakikati arayan bir güç olmaktan çıkar; dikkat ekonomisinin içinde reaktif bir mekanizmaya dönüşür.

Siberalem rasyonelliği bir yandan güçlendirir, çünkü bilgiye erişim kolaylaşmıştır. Bir insan, geçmişte ulaşamayacağı kaynaklara birkaç saniyede ulaşabilir. Karşılaştırma yapabilir, denetleyebilir, farklı görüşleri yan yana getirebilir. Fakat diğer yandan siberalem, sahte bilginin dolaşımını da kolaylaştırmaktadır. Bilgi bolluğu, her zaman bilgelik üretmez. Aksine, aşırı veri bazen zihni felç eder. İnsan, çok şey bildiğini sanırken aslında hiçbir şeyi gerçekten anlamamış olabilir. Burada rasyonellik, bilgiyi yığmak değil, bilgiyi elemek ve anlamlandırmaktır.

Siberalemde irrasyonellik yalnızca cahillik biçiminde görünmez. Daha tehlikeli biçimiyle, kendini kesinlik olarak sunar. Komplo düşüncesi, fanatizm, dijital linç kültürü, sloganlaşmış ideolojiler ve duygusal kalabalıklar, aklın yerini alabilecek sahte kesinlikler üretir. İnsanlar çoğu zaman düşünmek için değil, ait olmak için konuşur. Böylece siberalem, bireysel muhakemenin değil, kolektif refleksin alanına dönüşür. Rasyonellik burada cesaret ister; çünkü kalabalığın hızına karşı durmak, bazen yalnız kalmayı göze almaktır.

Yorum Ekle
Adınız :
Başlık :
Yorumunuz :

Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

sanalbasin.com üyesidir

ANA HABER GAZETE
www.anahaberyorum.com
İşin Doğrusu Burada...
İLETİŞİM BİLGİLERİMİZ
BAĞLANTILAR
KISAYOLLAR
anahaberyorum@hotmail.com
0312 230 56 17
0312 230 56 18
Strazburg Caddesi No:44/10 Sıhhiye/Çankaya/ANKARA
Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı
Anadolu Ay Yayınları
Ayizi Dergisi
Aliya İzzetbegoviç'i
Tanıma ve Tanıtma Etkinlikleri
Ana Sayfa
Yazarlarımız
İletişim
Künye
Web TV
Fotoğraf Galerisi
© 2022    www.anahaberyorum.com          Tasarım ve Programlama: Dr.Murat Kaya