Raporda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla bölgede artan gerilimin, enerji fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması halinde küresel ticaretin beklenenden çok daha sert bir darbe alabileceği uyarısı yapıldı.
Çatışmaların sürmesi durumunda yükselen enerji maliyetlerinin gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde ek yük oluşturacağına dikkatin çekildiği raporda, özellikle seyahat ve taşımacılık sektörlerindeki aksamaların ticaret hacmini daraltabileceği ifade edildi.
Geçen yıl yapay zeka destekli ürünlerin etkisiyle kaydedilen güçlü büyümenin ardından, 2026'da yavaşlama eğiliminin beklendiği aktarılan raporda, şu değerlendirmelere yer verildi:
"Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi durumunda ticaret büyümesini daha da aşağı çekebilir. Bu durum aynı zamanda seyahat ve taşımacılıkta yaşanan aksamalar nedeniyle gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde de baskı oluşturacaktır. Ancak çatışmaların hızla sona ermesi ve yapay zeka harcamalarındaki artışın sürmesi halinde, küresel ticaret görünümü yeniden iyileşebilir."
Raporda, DTÖ ekonomistleri, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) fiyatlarının 2026 boyunca yüksek seyretmesi halinde, küresel mal ticareti büyüme tahmininden 0,5 puan eksilerek artış oranının yüzde 1,4'e kadar gerileyebileceğini öngördü.
"Gıda güvenliği tehlikede"
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Orta Doğu’daki krizin temel gıda güvenliğini ve tüketici maliyetlerini tehdit ettiğini belirterek "Enerji fiyatlarındaki sürekli artışlar gıda güvenliği, tüketiciler ve işletmeler üzerindeki maliyet baskıları aracılığıyla küresel ticaret risklerini tırmandırabilir." ifadelerini kullandı.
Küresel ticaretin karşı karşıya olduğu risklere karşı üye ülkelere iş birliği çağrısında bulunan Okonjo-Iweala, üye ülkelerin öngörülebilir politikalar izleyerek dünya genelindeki ekonomik yükü hafifletebileceğini savundu.
Hürmüz Boğazı ve gübre krizi
DTÖ raporunda Orta Doğu’daki çatışmanın lojistik boyutuna ilişkin olarak da Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların küresel tarım için kritik olan gübre sevkiyatını vurduğu kaydedildi.
Dünya gübre ihracatının üçte birinin bu bölgeden geçtiğinin hatırlatıldığı raporda, Hindistan, Tayland ve Brezilya gibi büyük tarım üreticilerinin ciddi ithalat riskleriyle karşı karşıya olduğu ifade edildi.
Raporda, yapay zeka odaklı ürünlerin etkisiyle 2025'te yüzde 4,6 büyüyen küresel mal ticaretinin, normalleşme süreci ve jeopolitik risklerin etkisiyle 2026'da baz senaryoda yüzde 1,9'a gerilemesinin beklendiği ifade edildi.
Ancak Orta Doğu'daki krizin derinleşmesi durumunda bu rakamın çok daha aşağı çekilebileceği, hizmet ticaretindeki büyümenin ise yüzde 4,1’e kadar yavaşlayabileceği raporda öngörüldü.