KBÜ Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün'ün yürütücülüğünü yaptığı projenin çalışmaları geçen yıl başladı.

TÜBİTAK destekli "Yenilikçi ve Uyarlanabilir Durağan Hal Görsel Uyaran Potansiyel Tasarımı ve Uygulaması" adlı projede, beyin-bilgisayar arayüzlerinin önemli yöntemlerinden SSVEP (beynin belirli frekansta yanıp sönen görsel uyarana verdiği otomatik ve ritmik elektriksel tepki) sinyallerine odaklanıldı.

Projede kullanılan SSVEP yönteminde kişinin belirli frekansta görsel uyarana odaklanmasıyla davranış kontrolü gibi bilişsel işlevleri yöneten beyin korteksinde aynı frekansta elektriksel aktivitenin ortaya çıkmasından yararlanılıyor.

Bu sinyalin tespit edilmesiyle kişinin hangi görsel uyarana odaklandığı belirlenerek ilgili komuta dönüştürülebiliyor.

"Proje 10 gönüllü üzerinde denendi"

Dr. Öğr. Üyesi Aygün, AA muhabirine, projenin beyin-bilgisayar arayüzü kapsamında yürütüldüğünü söyledi.

Projeyle özellikle ALS hastalarının ve çizgili kaslarını kullanamayan hastaların doğrudan beyin sinyalleriyle bilgisayarları ve bilgisayarlı sistemleri istedikleri şekilde kontrol edebilmesini amaçladıklarını belirten Aygün, "Kişi doğrudan beyin sinyaliyle tekerlekli sandalyesini kontrol edebilir, istediği şeyi harf harf veya kelime kelime bilgisayar ekranında yazdırabilir veya asistan ihtiyacı olmadan su, ilaç isteyebilir. Bunun gibi asistan ihtiyacı olmadan taleplerini yerine getirebilir." diye konuştu.

Aygün, projede SSVEP sinyalleri üzerine yoğunlaştıklarını anlatarak, şöyle devam etti:

"SSVEP sinyalleri siz sabit frekansta bir görsel uyarana maruz kalırsanız o frekanstaki sinyalin aynısı beynin arka lobunda oluşmakta. Böylece o algılandıktan sonra ona uyarlanmış işlem komuta yönlendirilmekte. Mesela bu bilgisayar ekranında 29 harf dizilmiş, her harfin düzgün ve farklı frekanslarda yanıp söndüğünü düşünün. Mesela C harfine odaklandınız ve C harfi 4,4 Hz ile yanıp sönüyor. Siz 4,4 Hz'lik uyarana odaklandığınız için beynin arka lobunda da aynı 4,4 Hz'lik sinyal ortaya çıkmakta. Her harfin farklı ve düzgün frekansta olduğunu varsayarsanız hangi harfe odaklandığınız bilgisayar ekranında dedekte edilerek yazılmakta. Bu şekilde doğrudan beyin sinyaliyle talebinizi, istediğinizi bilgisayar ekranında yazdırabilirsiniz."

Projenin diğer özelliklerinden bahseden Aygün, "Böyle bir donanımı tasarlamak için 200-300 dolara ihtiyaç oluyor fakat biz bunu 50 dolara gerçekleştirmiş olduk. Aynı zamanda taşınabilir. Bunu farklı uygulamalarda gerçekleştirebilirsiniz. Her bir sütunu farklı komuta yönlendirdiğiniz, ihtiyaca göre biçimlendirdiğiniz arayüzlerde 'İlacımı istiyorum', 'hastaneye gitmek istiyorum', 'su içmek istiyorum' gibi komutlara yönlendirdiğinizde de kişinin komutunu direkt bilgisayara aktarabilirsiniz. Bu şekilde uyarlanabilir bir tasarım elde ettik." ifadelerini kullandı.

Aygün, projeyi 10 gönüllü üzerinde denediklerini, kayıt altına aldıkları gönüllülerin beyin sinyallerini raporlayıp analiz ederek çalışmalarını literatüre kazandırmak amacıyla Q1 (alanındaki dergilerin en üst yüzde 25'lik dilimi) kapsamındaki bir akademik dergiye gönderdiklerini sözlerine ekledi.