GAZETEYİ NASIL OKURSUNUZ?

Önceleri gazete büfelerinde satılırdı gazeteler.

Sonra bakkallarda, marketlerde satılmaya başlandı. Çünkü gazete almaya gelen peynir zeytin de alıyordu.

Sonra internet çıktı, akıllı telefonlar icat oldu. Gazeteler akıllı telefonda okunmaya başlandı.

İlk başta iyi idi, keyifli idi.

Sonra internet reklamları başladı, en önemli haberin içine çorap reklamı konmaya başlayınca, iş bozuldu.

Daha sonra birileri görev kabul edip gazete haberlerini kesip biçip kafasına göre yapıştırıp paylaşmaya başladı.

Nereden bakarsan bak büyük kolaylıktı bu. Düşünün aynı kafaya sahip bir WhatsApp grubunda bir arkadaş sizin derdinize derman olacak haberleri, yazıları paylaşıyor.

Son derece steril, fazlalıklardan arındırılmış tam kafa yapıcı, gönül rahatlatıcı bir yöntem.

Sırf aynı grupta olmanızdan dolayı, tanıyıp tanımadığınızı bile bilmediğiniz bir kişinin gözünden gazete okumak diyoruz buna.

Bu hala devam ediyor.

Gazetelerin basımı da sürüyor. Satışlar ise belli başlı birkaç markette. Evinden çıkıp markete yalnızca gazete almak için giden belirli bir ücretle gazeteyi alıp evinde çay veya kahvesi ile gazete okuyanlar da var.

İşte teknolojik gelişme böyle bir şey.

POŞET AÇICINIZ VAR MI?

Market demişken, durmayalım devam edelim.

Market poşetlerinin hayatımızda çok önemli bir yeri vardır. Herkes bilir.

Evet satın aldıklarımızı eve kadar taşıma işlevi görürler ama bu, poşetlerin en önemsiz kullanım alanlarından biridir.

Şimdilerde 1 lira ödediğimiz poşetler, aslı esasında evlerimizin, işyerlerimizin çöplerinin torbası olarak görev yaptı.

Markete gidip bir tane ekmek alan uyanıklar bir kucak dolusu poşeti götürüyorlardı.

Bu tür kişilerin birçoğu poşete para verme söz konusu olunca günlerce konuşmuşlar ve bu konu üzerinden çok başarılı bir muhalefet yapmışlardı.

Oysa, kullanım süresi en fazla 20-30 dakika olan petrolden üretilen ve üretilirken epey karmaşık bir süreçten geçen plastik poşetlerin doğada yok olması 500 ila 1000 yıl sürebiliyor.

Dünyada yıllık poşet üretimi 5 trilyon civarında. Bunun için milyonlarca varil petrol kullanılıyor.

Sadece biz değil dünyada 100’den fazla ülke poşetlerde ücretlendirmeye geçti veya kullanımını yasakladı.

Dünya genelinde dakikada 1 milyon poşet kullanılmakta.

Bir Afrika ülkesi olan Kenya, 2017’de poşeti tamamen yasakladı ve kullananlara hapis cezası da dahil ağır yaptırımlar uygulamaya başladı.

Özellikle okyanuslardaki atıkların yüzde 80’den fazlası plastik poşetler. Özellikle deniz kaplumbağaları ve kuşlar poşetleri çok fazla yiyor. Bu da onların sonu demek.

Ancak bütün bunların dışında kasada poşetlerin müşterilere yaşattığı bir sıkıntı var ki, anlatılamaz.

Alacağınızı almış, market arabasına yüklemiş, kasaların bazısı kapalı olduğundan açık olan kasada oluşan uzun kuyruğa girip bekleyip ödemeyi yapmışsınız. Bu arada kasiyer iki defa aldıklarınızın fiyatını kontrol için yerinden kalkmış, ufak bir market turu atıp dönmüş.

Arabanız market önünde biraz uygunsuz park durumunda. Yeni trafik cezalarından sonra bu uygunsuz durumu daha fazla düşünüyorsunuz.

Derken ödeme tamamlanıyor ve siz elinize tutuşturulan poşetleri doldurmaya yelteniyorsunuz ama, boşuna. Daha poşetleri açamadınız çünkü. Sağdan soldan deniyor, üflüyorsunuz ama açılmıyor.

Sizden sonraki müşteri ise aldıklarını kasadan geçirmeye başladı bile. Kadın size bir omuz atarak önünüze geçip ürünlerini poşetlemeye başladı.

Kasiyer sizin çaresizliğinize bakıp sırıtıyor ve poşeti alıp açıp size veriyor. Sıradaki bir genç, “her kasaya bir poşet açıcı gerek” diyor. Onun arkasındaki kadın, “önce boş kasaları açsınlar” diye itiraz ediyor.

Oh be yahu deyip poşeti doldurmaya başlıyorsunuz. Elbette sizi ilgilendiren 1 lira vererek aldığını poşetin açılmama inadı. Geri kalan sizi ilgilendirmiyor.

Arabanızı ceza ödemeden alın ve gidin evinize.

Bir kahve içip kendinize gelin.

SONUNDA İLAHİYİ DE KEŞFETTİK

Bir zamanlar hayatımızın parçası olan, sonra camilere, dini programlara hapsettiğimiz ilahileri yeniden keşfetmenin mutluluğu ile doluyuz.

İlahiler sosyal hayatımızın, özellikle tasavvuf ehlinin ayrılmaz bir parçasıydı.

Örneğin, Yunus Emre’nin 13 yüzyılda enfes Türkçesi yazdığı şiirler ilahi formunda bestelenmiş ve yüzyıllarca benzerleri gibi söylene gelmişti.

Hayatın her anında yeri vardı ilahilerin.

Evlerden ilahi sesleri yükselir, çocuklar öğrendikleri yeni bir ilahiyi büyüklere söyleyerek hediye alırlardı.

Radyoda birkaç gönüllü müzisyenin çabaları ile ilahiler Tasavvuf Müziği olarak icra edilmeye başlandı.

Birçok unutulmuş ilahiler yeniden duyuldu.

Ama bütün bunlar ilahileri dini programların, mevlitlerin dışına çıkartamadı.

Sosyal medyanın arsız gelişimi sonunda çocuklar ilahilerin yerine rap söylemeye başladı.

Sonra bir gün birileri sokakta, orada burada, iş yerinde, restoranda, kafede kendilerine has bir tarzla ilahi söyleyip bunu sosyal medyada paylaşmaya başladı.

Veee sosyal medyanın çirkef rutininde boğulan insanlar bunu görüp, “işte bu” dediler. Bu ilahinin yeniden keşfi gibiydi.

Ve de sosyal medyanın iyi işler için de uygun olabileceğinin göstergesi.

Hayırlı olsun diyor, ilahi ile olan bu yüzleşmenin iyilik getirmesini diliyoruz.

Kütüphanemden:

BİR BORSA SPEKÜLATÖRÜNÜN ANILARI

EDWIN LEFEVRE

NOVA KİTAP, 2024

Borsa çoğumuzun duyduğu, bazımızın içinde olduğu, bir kısmımızın da bilmediği bir sektör. Bu sektörün kalbi, merkezi New York, Wall Street. Bir borsa spekülatörü olan yazar 1922lerde yaşadığı ve yaşanan borsa olaylarını yazmış. Zaman içinde bir klasik esere dönüşen bu kitap bugünü de anlatıyor.

Haftaya tekrar görüşebilmek ümidiyle.

Sarper SAN